Zespół
Kontakt
Położenie
Pokoje gościnne

Zadania
Historia
Kronika
Projekty
Publikacje
Biblioteka

Klub Profesorów

Polska Akademia Nauk -
Członkowie Zagraniczni
z Austrii

Austriacka Akademia Nauk -
Członkowie Zagraniczni
z Polski

Współpraca naukowa
Stypendia
Nagrody naukowe
Linki

Polskie źródła historyczne na terenie Austrii  -
bazy danych

Prezentacja filmu „Henryk Sławik – polski Wallenberg“ i dyskusja panelowa

Wieczór 18 października poświęcony był wspomnieniu zapomnianego bohatera Holocaustu, Polaka Henryka Sławika, który wedle danych Instytutu Yad Vashem uratował w latach 1940-1944 na Węgrzech ponad 5000 osób pochodzenia żydowskiego.
Po słowie wprowadzającym dyrektora Stacji, prof. Bogusława Dybasia oraz moderatora wieczoru, prof. Adama Zielińskiego, pokazany został film dokumentalny autorstwa Marka Maldisa i Grzegorza Łubczyka, zatytułowany „Henryk Sławik, polski Wallenberg“ (w wersji polskiej, z niemieckimi napisami). Henryk Sławik, urodzony w 1894 r. w Szerokiej, zm. W 1944 r. w Mauthausen, był w okresie międzywojennym wydawcą, dziennikarzem i politykiem, wyróżniał się też jako znakomity organizator. Jako poseł do Sejmu Śląskiego reprezentował cieszący się autonomią Śląsk w Lidze Narodów w Genewie. W okresie drugiej wojny światowej kierował komitetem do spraw opieki nad polskimi uchodźcami na Wegrzech, która to instytucja była przedstawicielstwem rządu polskiego na emigracji. W swojej działalności starał się pomagać wszystkim, nie rozróżniając „lepszych” i „gorszych” wedle kryterium narodowego czy religijnego. Ojczyzna, patriotyzm i odpowiedzialność za powierzonych jego opiece uchodźców wojennych – były to wartości, którym pozostał wierny do końca. Wziął również na siebie całą „winę”, gdy Gestapo biciem chciało go zmusić do złożenia zeznań obciążających Jozsefa Antalla seniora, ponieważ ten mu pomógł w przerzuceniu około 50 000 polskich żołnierzy z Węgier do Francji, do armii generała Sikorskiego, a także pomagał w ratowaniu Polaków pochodzenia żydowskiego. Nie zdradził przyjaciela i zapłacił za to najwyższą cenę – cenę życia. Od 1948 obowiązywał wprowadzony przez komunistyczne reżimy w Polsce i na Węgrzech zakaz wspominania Sławika i jego czynów. Zadania wyrwania z zapomnienia postaci Sławika podjęli się: jego były współpracownik w Budapeszcie, dr Henryk Zvi Zimmermann, ówczesny polski ambasador na Węgrzech, a wcześniej korespondent prasy polskiej na Węgrzech, Grzegorz Łubczyk, oraz dzinnikarz telewizyjny i filmowiec dokumentalista Marek Maldis. Również grupa byłych wychowanków oraz jeden nauczyciel z żydowskiego sierocińca w węgierskim miasteczku Vac doprowadziła w 1990 roku do tego, że Instytut Yad Vashem wyróżnił Sławika tytułem „Sprawiedliwego wśród narodów świata”. Wedle danych Yad Vashem Sławik uratował 5000 Żydów, wedle danych Jozsefa Antalla seniora, pełnomocnika rządu Królestwa Węgier do spraw uchodxców wojennych, było to 14 000. W 2004 roku Henryk Sławik został pośmiertnie odznaczony przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
Po wyświetleniu filmu Marek Maldis przedstawił historię jego powstania, jak również okoliczności, które sprawiły, że był on przez dziesięciolecia zapomniany, a także starania w celu przypomnienia tego zapomnianego bohatera Holocaustu.
Następnie, w dyskusji panelowej, które odbyła się, profesor Adam Zieliński postawił kilka kluczowych kwestii, do których odnieśli się trzej paneliści: mag. Rembert Schleicher z Uniwersytetu w Wiedniu, prof. Szabolcs Szita z International Task Force for International Cooperation on Holocaust Education w Budapeszie oraz prof. Feliks Tych z Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie. W toku żywej dyskusji, próbowano  odpowiedzieć m.in. na pytanie, dlaczego Sławik, jak wielu innych bohaterów Holocaustu, tak długo pozostawał w zapomnieniu. Jak stwierdził prof. Feliks Tych, obok powodującej taki stan państwowej cenzury odgórnej istniała także swoista cenzura oddolna. W okresie powojennych dziesięcioleci wielu ludziom zależało na tym, by zapomnieć o przeszłości, niekiedy z powodu własnego uwikłania w zbrodnicze wydarzenia, czasami ze zwykłej obojętności.

Spotkanie zakończyła żywa dyskusja z udziałem publiczności, w której zwrócono uwagę m.in.na znaczenie pamięci o zagładzie (Holocaust) i zaproponowano także, by film udostępnić mozliwie wielu osobom, zwłaszcza młodzieży.