Na zaproszenie Ambasadora RP w Austrii, prof. Ireny Lipowicz i Dyrektora Stacji Naukowej PAN w Wiedniu, prof. Mariana A. Hermana odbył się 11 czerwca 2004 r. w Sali im. Mikołaja Kopernika Stacji PAN wykład Rzecznika Praw Dziecka w Polsce, sędziego Pawła Jarosa nt. ”Osiągnięcia Polski w dziedzinie ochrony praw dziecka”.

Rzecznik Praw Dziecka w Polsce, sędzia Paweł Jaros
przed swoim wykładem

Po powitaniu przybyłych przez Dyrektora Stacji, Referent przedstawił historię istniejącego od trzech lat urzędu Rzecznika Praw Dziecka. Wspomniał zarazem o wcześniejszych działaniach Polski na forum międzynarodowym, uwieńczonych uchwaleniem Konwencji Praw Dziecka (Konwencja ta podkreśla m.in., że naturalnym środowiskiem dziecka jest rodzina, a państwo może rodzinę wspierać, ale jej nie zastępować). Sędzia Jaros pełni funkcję Rzecznika Praw Dziecka od samego początku, tj. od powołania przez Sejm w 2001 roku. 

Rzecznik Praw Dziecka stoi na straży praw dziecka – m.in. prawa do życia i ochrony zdrowia, prawa do wychowania w rodzinie, do godziwych warunków socjalnych, do nauki, do ochrony przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem, demoralizacją, zaniedbaniem oraz innym złym traktowaniem. Rzecznik wspiera również prawa rodziny. Szczególną opieką i troską Rzecznik otacza dzieci niepełnosprawne. 

Wśród uprawnień Rzecznika Prelegent wymienił uprawnienia kontrolne (m.in. w przypadku indywidualnych spraw dotyczących naruszenia praw dziecka), ostrzegawcze (alarmowanie odpowiednich instytucji o niebezpieczeństwach dotyczących dzieci), prawo do wysuwania inicjatyw legislacyjnych, a wreszcie prawo kierowania spraw do Rzecznika Praw Obywatelskich w sposób obligujący go do podjęcia stosownych działań. 

Jako przykłady spraw pomyślnie załatwionych podał przyznanie wszystkim dzieciom prawa do leczenia na zasadach takich, jak dorosłe osoby ubezpieczone oraz przywrócenie dzieciom niepełnosprawnym uprzednio im zabranych ulg komunikacyjnych. Jedną ze spraw, którą Rzecznik Praw Dziecka się obecnie zajmuje, jest zakwestionowanie ustawy o świadczeniach rodzinnych, która zlikwidowała fundusz alimentacyjny (Ustawa została uchwalona przez Sejm wbrew opiniom ludzi kompetentnych i – jak sie okazało – ma różne ujemne konsekwencje). 

Rzecznik Praw Dziecka ma do swej dyspozycji biuro, które m.in. analizuje prawo dotyczące dzieci – zarówno obowiązujące, jak i przygotowywane, wydaje broszury informacyjne (broszury takie były dostępne dla uczestników spotkania), prowadzi telefon zaufania i dąży do jego utworzenia we wszystkich powiatach, prowadzi stronę internetową o adresie www.brpd.gov.pl. 

Po wykładzie, który wzbudził duże zainteresowanie, wywiązała się ożywiona dyskusja. Kierownik Wydziału Konsularnego, I Radca Ambasady RP w Wiedniu, Zbigniew Zaręba mówił o problemach dzieci, z którymi styka się Konsulat. Są to najczęściej prośby o pomoc w ustaleniu adresu osób zobowiązanych do płacenia alimentów, a także niekiedy dramatyczne problemy dzieci z małżeństw mieszanych. Poruszono też m.in. problemy związane z adopcją oraz leczeniem rzadkich chorób genetycznych u dzieci. 

Interesująca dyskusja była kontynuowana przy lampce wina.