19 lutego odbyło się seminarium w sali Jana III Sobieskiego w Stacji PAN w Wiedniu na temat : „Czym jest mniejszość narodowa w rozszerzonej Europie”.

Wypełniona po brzegi sala Jana III Sobieskiego

Głównym punktem programu był referat wygłoszony przez Panią Prof. dr hab. Dorotę Simonides, Profesora Uniwersytetu Opolskiego i wieloletniego senatora RP.

Prof. Dr. Dorota Simonides w czasie wykładu

Seminarium rozpoczęło się od przywitania gości przez Dyrektora Stacji PAN, który przeprosił zebranych za nieobecność współorganizatora imprezy Jej Ekscelencji Pani Ambasador prof. dr hab. Ireny Lipowicz, którą nagłe obowiązki dyplomatyczne zatrzymały w ambasadzie.

W dalszej części swego wystąpienia prof. Herman przedstawił życiorys zawodowy prelegenta pani prof. Simonides, podkreślając wielką rolę jaką prof. Simonides odgrywa w polityce krajowej i międzynarodowej .

Podstawowe etapy kariery zawodowej Pani prof. Simonides dzielą się na dwie odrębne części, z których pierwsza dotyczy nauki a druga życia politycznego.

a) Etapy kariery naukowej

W latach 1951-53 Prof. Simonides studiowała filologię polską i etnografię na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1955 ukończyła studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Stopień doktora nauk humanistycznych uzyskała w 1962 na Uniwersytecie Wrocławskim, a stopień doktora habilitowanego w 1970 na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1977 została profesorem nadzwyczajnym, w 1985 zaś -profesorem zwyczajnym. Prof. Simonides jest pracownikiem naukowym Uniwersytetu Opolskiego. W latach 1987-88, po wygraniu w RFN konkursu na stanowisko profesora etnologii, prowadziła w Getyndze wykłady z zakresu polskiej kultury ludowej. W latach 1974-92 była profesorem Uniwersytetu Wrocławskiego, kierownikiem Katedry Etnografii. Opublikowała ponad 300 prac naukowych ( również w językach obcych). Prof. Simonides specjalizuje się w folklorze śląskim i teorii folkloru. Jest prezesem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Pracuje w kilku towarzystwach międzynarodowych, m.in. International Society for Ethnology and Folklore, którego była wiceprezesem w latach 1990-94.

b)Etapy kariery politycznej

W latach 1980-85 była posłanką na Sejm VIII kadencji z ramienia Stronnictwa Demokratycznego . W II kadencji Senatu RP była przewodniczącą Komisji Spraw Emigracji i Polaków za Granicą, w IV kadencji zaś - wiceprzewodniczącą tej komisji.

Od 1992 jest wiceprzewodniczącą III Komisji Generalnej ds. Demokracji, Praw Człowieka i Kwestii Humanitarnych Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE.

Po wystąpieniu Dyrektora Stacji PAN rozpoczął się wykład na temat mniejszości narodowych w rozszerzonej Europie. Pierwszą część wykładu prof. Simonides poświęciła zdefiniowaniu pojęcia mniejszości narodowej, opierała jąc się przy tym na tzw. Konwencji Kopenhaskiej. Według tej konwencji przynależność narodowa jest subiektywną kategorią każdego obywatela co oznacza między innymi, że w myśl tej konwencji pojęcie narodowość powinno zniknąć z ofijalnych dokumentów, w których jedynym kryterium przynależności do państwa jest obywatelstwo. Jako przykład realizacji tej konwencji w Polsce prelegentka wskazała, że w polskich paszportach nie ma adnotacji dotyczącej narodowości. Mniejszość narodową w danym kraju tworzyć może pewna „minimalna liczba osób, które się deklarują jako przynależene do danej narodowości”. Uznanie jednak w danym kraju jakieś grupy za mniejszość narodową a więc i wielkość minimalnej grupy osób jest zależne od regulacji prawnych przyjętych przez dane państwo. Regulacje te określają również wymóg przebywania na terenie jakiegoś państwa przez określony czas , np. kilku pokoleń lub przez określoną liczbę lat. Dlatego też problem uznania jakieś grupy obywateli danego kraju jako mniejszości narodowej jest zależne od regulacji prawnej danego kraju oraz „ zasiedziałości” danej grupy narodowościowej w tym kraju. Na podstawie tych wywodów prelegentka wyjaśniła dlaczego do tej pory Polacy nie uzyskali Statusu mniejszości narodowej w Austrii.

W dalszej części referatu prelegentka wskazała na niepokojące fakty występujące w UE, z których wynika, że niektóre państwa zwłaszcza duże, takie jak na przykład Francja czy Niemcy są bardzo oporne w przyznaniu statusu mniejszości narodowej grupom narodowości, które pojawiły się na ich terenie po II Wojnie Swiatowej w wyniku nowego podziału Europy . I tak w Niemczech np. mniejszość narodowa Łużyczan jest uznana przez państwo niemieckie, gdyż , na swoim terenie Lużyczanie przebywają od wieków , należąc w różnych okresach historycznych do różnych państw . Niestety nie odnosi się to do grupy Polaków, którzy wprawdzie mieszkają na tamtych terenach oraz nigdy w historii nie należały do państwa polskiego. Na tym tle w formie kontrastu przedstawiła prelegentka mniejszości narodowe w Polsce. Oficjalny status mniejszości narodowej mają przedstawiciele kilkunastu narodowości, choć jak np. Grecy czy Żydzi korzystający ze statusu mniejszości narodowej, nigdy na terenie Polski nie mieli swego państwa.

Po prelekcji odbyła się ożywiona dyskusja w sali rycerskiej w Stacji PAN przy zwyczajowej lampce wina.

Prof. Dr. Simonides w diskusji s 2 uczestnikami wieczoru