Rozwój urbanistyczny Krakowa i jego architektura u progu XXI wieku

Prof. zw. dr hab. inż. arch. Andrzej Wyżykowski

W dniu 23 kwietnia 2012 r. w Polskiej Akademii Nauk - Stacji Naukowej w Wiedniu odbył się wykład zatytułowany Rozwój urbanistyczny Krakowa i jego architektura u progu XXI wieku. Wykład wygłosił prof. Andrzej Wyżykowski, Główny Architekt Miasta Krakowa, urbanista, wieloletni Kierownik Katedry Odnowy i Rozwoju Zespołów Urbanistycznych Politechniki Krakowskiej, autor ponad stu urbanistycznych i architektonicznych projektów oraz laureat wielu konkursów urbanistycznych.
Referent przedstawił rozwój przestrzenny Krakowa począwszy od pierwszej osady na Wzgórzu Wawelskim i średniowiecznej lokacji na prawie magdeburskim aż po współczesne przykłady rewitalizacji historycznej zabudowy oraz projekty nowych założeń architektonicznych.

Jak podkreślił prof. Wyżykowski, w rozwoju urbanistycznym miasta Krakowa można wydzielić kolejne fazy, od układu naturalnego, następnie szachownicowego, poprzez układ obwodnicowo-promienisty, układ rusztowo-pasmowy aż do nowego układu obwodnicowo-promienistego z czterema obwodnicami. Pierwsze etapy związane są z rozwojem średniowiecznego miasta - od prostokątnego układu wokół rynku do układu promienisto-obwodnicowego z zarysem pierwszych przedmieść. Jak zauważył prof. Wyżykowski właśnie wtedy ukształtowała się charakterystyczna panorama miasta jako łatwo identyfikowalny symbol. Okres złotego rozwoju Krakowa kończy się w XVII wieku wraz z przeniesieniem stolicy do Warszawy i upadkiem znaczenia miasta. Kolejny etap stanowią rządy austriackie, w tym czasie zdecydowano o wyburzaniu murów, założeniu pasa zieleni w miejscu fosy, a także o budowie Mostu Karola oraz pierścienia fortów, wchodzących w skład Festung Krakau. W kolejnych częściach referatu prof. Wyżykowski przedstawił ogromne przemiany, jakie zaszły w architekturze Krakowa w XX wieku. Od lat pięćdziesiątych nowym elementem w sylwecie miasta stała się Nowa Huta, wzniesiona w duchu socrealizmu, inspirowana jednakże planami idealnych miast barokowych. Od kilku lat fragment Nowej Huty wpisany jest do rejestru zabytków.

Jak podkreślił referent historyczne centrum Krakowa wymaga renowacji. Ważną rolę w procesie jego rewitalizacji i konserwacji odegrało wpisanie na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO w 1978 r. Kilka lat później powołano Narodowy Fundusz Rewaloryzacji Zabytków Krakowa, dzięki któremu corocznie odnawia się wiele obiektów.

Ostatnia część referatu poświęcona była najnowszym inwestycjom w Krakowie. Jak zaznaczył prof. Wyżykowski, wiele historycznych budowli adaptowanych jest do nowych funkcji, można wymienić tutaj: Muzeum Armii Krajowej, Międzynarodowe Centrum Kultury, a także hotele i apartamenty zlokalizowane w starych kamienicach czy w dawnym młynie Ziarno. Referent zwrócił uwagę na fakt powstawania wielu zupełnie nowych obiektów użyteczności publicznej, takich jak Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK, Centrum Informacji Turystycznej pod Wzgórzem Wawelskim, Centrum Kongresowe, Stadion Cracovia. Podsumowując swój odczyt prof. Wyżykowski skonstatował, że współczesny rozwój Krakowa idzie w dwóch kierunkach: rewitalizacji i adaptacji historycznej tkanki miasta oraz tworzeniu nowych potrzebnych rozwiązań urbanistycznych.

Wykład ilustrowany był bogatym materiałem ikonograficznym. Po wykładzie odbył się krótki koncert w wykonaniu Anny Gutowskiej i Lubow Nawrockiej, które zagrały m.in. utwór Porgy and Bess George'a Gershwina.

Anna Głowacka

 

 

fot.: Adam Jaskot

Logo de kolor300DPI

Kontakt

Polska Akademia Nauk
Stacja Naukowa w Wiedniu
Boerhaavegasse 25

1030 Wien - Österreich
Telefon: + 43 1 713 59 29

Fax: + 43 1 713 59 29 550
Mail: office@viennapan.org
Impressum

Kalendarz

Dojazd

© 2016 PAN - All Rights Reserved
DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd