Pamięć społeczna i pamięć historyczna

Prof. dr. hab. Andrzej Radzimiński

11 czerwca 2013 r. w ramach cyklu Wykładów Kopernikańskich w Sali Jana III Sobieskiego Stacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk odbył się wykład Prof. Dr.  Andrzeja Radzimińskiego pt. : Pamięć społeczna i pamięć historyczna. O podłożu zapominania przeszłości.

Przybyłych na wykład przywitał dyrektor Stacji prof. Bogusław Dybaś. Przedstawił on referenta, profesora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika i rektora tej uczelni w latach 2008-2012.
Profesor Radzimiński pokazał różne aspekty zapominania historii oraz przyczyn tego zjawiska. Poddał analizie źródła zapominania, pamięci i niepamięci społecznej wspierając się badaniami historycznymi, antropologicznymi i filozoficznymi, dotykając różnych obszarów pamięci i niepamięci. Wśród przywołanych przykładów znalazły się m. in. średniowieczne memorie, XIX-wieczna niemiecka historiografia, XX-wieczna filozofia oraz zjawiska polityczne tego stulecia jak np. stalinizm, Holocaust, czy stosunki polsko – żydowskie w okresie II wojny światowej i w okresie powojennym. Przypomniał badania i wypowiedzi m.in. Vladimira Jankélévitcha (1903-1958), z którego kategorycznymi wypowiedziami referent podejmował polemikę. Cytując Symonidesa oraz anomimowego twórcę „Rhetorica ad Herennium” profesor zauważył, iż już w czasach antycznych dostrzegano znaczenie ars memoriae. O znaczeniu pamiętania i zapominania pisali także św. Augustyn (magna vis est memoriae), Maurice Halbwachs (twórca pamięci społecznej), Otto Oexle (analiza początków memorii). Referent mówił o problemie zapominania historii od czasów najdawniejszych aż do teraz, do wydarzeń z naszej niezbyt odległej historii (dyktatura  Franco - Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo, wydarzeniach w Jedwabnym). Zapomnianą historię tworzą subiektywne, często nieprawdziwe interpretacje zdarzeń. Pamięć zbiorowa o przeszłości jest zjawiskiem dynamicznym ciągle odkrywanym, przypominanym a także zapominanym - konstatował. Jednocześnie podkreślał znaczenie pamięci a co za tym idzie damnatio memoriae (potępienie pamięci).

Po referacie odbyła się dyskusja. Zgromadzeni dopytywali o zjawisko zapominania przez naród polski, subiektywność historii, jej interpretacji. Zgromadzonych zainteresował problem wpływu subiektywnych interpretacji na wydźwięk wydarzeń historycznych. Pytano profesorów (Radzimińskiego i Dybasia), jak historyk podchodzi do wydarzeń historycznych, czy możliwa jest ich obiektywna interpretacja.

Pytano także o wiarygodność źródeł, takich jak listy, i tu także przy odpowiedzi referent zaznaczał, że tu także trudno o całkowitą obiektywność.
Na zakończenie Anna Gutowska (skrzypce) wykonała  utwór Alexi Matchavariani Doluri Hebraisches Lied.

Lidia Gerc

 

fot.: Adam Jaskot

Logo de kolor300DPI

Kontakt

Polska Akademia Nauk
Stacja Naukowa w Wiedniu
Boerhaavegasse 25

1030 Wien - Österreich
Telefon: + 43 1 713 59 29

Fax: + 43 1 713 59 29 550
Mail: office@viennapan.org
Impressum

Kalendarz

Pn Wt Śr Cz Pt So N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Dojazd

© 2016 PAN - All Rights Reserved
DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd