Podobieństwa i różnice pamięci kulturalnej na ziemiach ówczesnej habsburskiej Galicji i Bukowiny

Prof. dr. hab. Maria Kłańska

17 czerwca 2013 r. w ramach cyklu Wykładów Kopernikańskich w Sali Jana III Sobieskiego Stacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk odbył się wykład prof. dr. hab. Marii Kłańskiej: „Podobieństwa i różnice pamięci kulturalnej na ziemiach ówczesnej habsburskiej Galicji i Bukowiny”.

Przybyłych na wykład przywitał dyrektor Stacji prof. Bogusław Dybaś. Przed wystąpieniem głos zabrał prof. Alois Woldan, który zaznaczył, że prace badawcze, które podjęła profesor Kłańska, mają szczególne znaczenie, ponieważ przed nią był to obszar zupełnie niezbadany. Przypomniał opublikowaną w 1991 r. książkę pani profesor pt.: Daleko od Wiednia: Galicja w oczach pisarzy niemieckojęzycznych 1772-1918.

Referentka przedstawiła w zarysie historię zmian administracyjnych i przynależnościowych terenów Galicji i Bukowiny. Określenie Galicja i Lodomeria, potocznie skracane do samej tylko Galicji, pojawiło się po I rozbiorze Polski. Wówczas część południowych terenów I Rzeczypospolitej weszły w skład nowo utworzonej prowincji austriackiej – Królestwa Galicji i Lodomerii. Stolicę prowincji zamierzano umieścić w Jarosławiu (jako mieście położonym w centrum prowincji), rozważano też kandydaturę Przemyśla, w końcu zdecydowano się jednak na Lwów. Ostatecznie granice prowincji ustalono na kongresie wiedeńskim, natomiast krajem koronnym stała się od 1850 r. W obrębie Galicji zwykło się wyróżniać część zachodnią i wschodnią, kryterium podziału stanowiły okręgi sądów apelacyjnych w Krakowie dla Galicji zachodniej i we Lwowie dla wschodniej. Zachodnia Galicja obejmowała Kraków (nie należał do Galicji, aż do 1846 r., później w granicach Austrii), Białą Krakowską, Tarnów, Rzeszów, Nowy Targ, Jaworzno i Nowy Sącz, do wschodniej zaliczano Sanok, Krosno, Przemyśl, Lwów, Stanisławów (obecnie Iwano-Frankowsk) i Tarnopol.
Bukowina - kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej, położona pomiędzy Karpatami Wschodnimi a środkowym Dniestrem, od II wojny światowej dzieli się na Północną (Ukraina) i Południową (Rumunia). W 1775 r., na mocy pokoju w Kuczuk Kajnardży większa część Bukowiny przypadła Austrii, która przyłączyła ją do Galicji. W marcu 1849 Bukowina została odłączona od Galicji i stała się osobnym krajem koronnym jako Księstwo Bukowiny.

W związku z tym, że teren ten zamieszkiwały zróżnicowane grupy etniczne, Galicja miała bogatą kulturę i zróżnicowane tradycje. Referentka przypomniała Josefa Roth (Studien Reisen nach Czarnowitz), Rudolfa Wagnera, Mieczysława Orłowicza, a także Józefa Korzeniowskiego, którzy pisali o Galicji z tamtej epoki. Referentka przypomniała też o trudnej przeszłości polsko-ukraińskiej i potrzebie rozmów i badań na ten temat. Zagadnienie to także poruszyło zgromadzonych słuchaczy, którzy pytali między innymi o wzajemne relacje polsko-ukraińskie i problem nie zawsze spokojnego współegzystowania. Mówiono także o Stepanie Banderze, który dla Ukraińców jest bohaterem narodowym, a dla Polaków inicjatorem masowych mordów na ludności polskiej. W czasie dyskusji poruszono także wątek Bohdana Chmielnickiego, który poprowadził powstanie przeciw polskiej szlachcie. Mówiono także o mordach na Polakach, za które odpowiedzialni byli nacjonaliści ukraińscy. Dyskutowano także o konflikcie narodowej pamięci.

W kontekście potrzeby wspólnych prac nad historią wzajemnych kontaktów polsko-ukraińskich, prof. Dybaś podał jako przykład działania Centrum Badań Historycznych w Berlinie, które zajmuje się badaniami nad pamięcią historyczną oraz m.in. historią stosunków polsko-niemieckich.

Na zakończenie odbył się koncert zespołu Das Kleine Wien Trio : aranżacja i fortepian Jacek Obstarczyk, Skrzypce: Jacek Stolarczyk i Krzysztof Kokoszewski.

Lidia Gerc

 

fot.: Adam Jaskot

Logo de kolor300DPI

Kontakt

Polska Akademia Nauk
Stacja Naukowa w Wiedniu
Boerhaavegasse 25

1030 Wien - Österreich
Telefon: + 43 1 713 59 29

Fax: + 43 1 713 59 29 550
Mail: office@viennapan.org
Impressum

Kalendarz

Pn Wt Śr Cz Pt So N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Dojazd

© 2016 PAN - All Rights Reserved
DMC Firewall is a Joomla Security extension!