Wyspiańskis „Wesele” („Hochzeit”) als Herausforderung für den Übersetzer

Dr Agata Méhes-Paluszek

W dniu 28 stycznia 2014 r. w Stacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk odbył się wykład dr Agaty Méhes-Paluszek: „Wesele“ Wyspiańskiego jako wyzwanie dla tłumaczy – analiza porównawcza w oparciu o przekłady Henryka Bereski (1977) oraz Karla Dedeciusa (1992). Przybyłych gości przywitał cytatem z „Wesela” dyrektor Stacji Polskiej Akademii Nauk w Wiedniu prof. Bogusław Dybaś.

Referentka dr Agata Méhes-Paluszek, germanistka, tłumaczka, autorka licznych rozpraw na temat pracy Henryka Bereski; redaktorka ukazującego się raz w roku Zeszytu „Kulturführer Mitteleuropa 2013“, wyd. przez Institut für den Donauraum und Mitteleuropa w Wiedniu.
Koreferent: dr Andreas Lawaty niemiecki historyk i slawista. Centrum jego zainteresowań badawczych to historia Polski, a w szczególności historia kultury, literatury, związków polsko-niemieckich. Wieloletni pracownik założonego m.in. z inicjatywy Karla Dedeciusa Niemieckiego Instytutu Kultury Polskiej (Deutsches Polen-Institut) w Darmstadt, redaktor  naukowy Biblioteki Polskiej (wydawnictwo Suhrkamp), pracownik Nordost-Institut (IKGN e. V.) w Lüneburgu.

Przez długi czas słynny polski dramat „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego uchodził za niemożliwy do przetłumaczenia. Dopiero w 1977 r.  udało się to Henrykowi Beresce, czym otworzył on dziełu Wyspiańskiego drogę w krajach niemieckojęzycznych. W roku 1992  Karl Dedecius przetłumaczył sztukę ponownie. Bereska był poetą lirycznym i tłumaczem poezji, natomiast Dedecius uznawany jest za świetnego tłumacza polskiej liryki. Referentka na przykładach pokazała różnice pomiędzy ich tłumaczeniami, wynikające z odmiennego podejścia obu tłumaczy. Szczególna trudność w tłumaczeniu polega na przekazaniu odbiorcy niemieckojęzycznemu warstwy symbolicznej, wieloznaczności tego dramatu.

Przy tłumaczeniach gwary góralskiej Bereska korzystał z wielu gwar niemieckich, Dedecius był natomiast bardziej konsekwentny. Bereska próbował zawarte w „Weselu” symbole, aluzje, alegorie uczynić jak najbardziej zrozumiałymi dla niemieckojęzycznego odbiorcy natomiast Dedecius chciał uaktualnić dzieło.
Po wykładzie głos zabrał koreferent dr Lawaty, dziękując za bardzo ciekawy wykład dr. Méhes-Paluszek, przypomniał zasługi obu tłumaczy. Opowiedział o okolicznościach powstania drugiego tłumaczenia, oraz o problemie z właściwym zrozumieniem przekazu „Wesela”, pokazał także inne przykłady tłumaczeń literatury młodopolskiej, jednak to właśnie omawiany dramat, ze względu na głęboką warstwę znaczeniowo-symboliczną należy do jednych z najtrudniejszych dzieł dla tłumaczy.
Zgromadzona publiczność miała wiele pytań dotyczących wykładu, dramatu i jego tłumaczeń. Rozmawiano także o różnych przedstawieniach sztuki poza Polską, na terenie Niemiec i Austrii m.in. przez Andrzeja Wajdę. Dramat ten był swoistym komentarzem ówczesnych czasów i sytuacji politycznej, przez co jej dla wielu osób jest on bardzo trudny w odbiorze.

Na zakończenie odbył się koncert, Anna Gutowska wykonała na skrzypcach utwór Piotra Czajkowskiego z baletu „Jezioro łabędzie” pt.: „Łabędzi śpiew”.

Lidia Gerc

fot.: Adam Jaskot

Logo de kolor300DPI

Kontakt

Polska Akademia Nauk
Stacja Naukowa w Wiedniu
Boerhaavegasse 25

1030 Wien - Österreich
Telefon: + 43 1 713 59 29

Fax: + 43 1 713 59 29 550
Mail: office@viennapan.org
Impressum

Kalendarz

Dojazd

© 2016 PAN - All Rights Reserved
DMC Firewall is a Joomla Security extension!