Teodor Leszetycki. Pianista, kompozytor i jeden z najwybitniejszych pedagogów gry na fortepianie w historii muzyki

Prof. Elżbieta Wiedner-Zając

W dniu 18 maja 2015 r. w Stacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk odbył się wykład pt. „Teodor Leszetycki (Theodor Leschetizky). Pianista, kompozytor i jeden z najwybitniejszych pedagogów gry na fortepianie w historii muzyki” zorganizowany przez Stację i działający przy niej Klub Profesorów. Podczas tego wieczoru swój wykład przedstawiła prof. Elżbieta Wiedner-Zając, prezes Klubu Profesorów w latach 2009 – 2013.

Na początku spotkania obecna prezes mgr Joanna Ziemska przywitała liczne zgromadzonych gości i przedstawiła referentkę wieczoru.

Następnie Prof. Wiedner-Zajac przedstawiła biografii i dorobek muzyczny bohatera wieczoru. Teodor Leszetycki urodził się 22 czerwca 1830 roku w Łańcucie. Pierwszym  nauczycielem muzyki młodego wirtuoza był jego wywodzący się z Czech ojciec, który swoje nauki pobierał wcześniej u Carla Czernego w Wiedniu. Ojciec Leszetyckiego pracował  jako nauczyciel muzyki na Zamku w Łańcucie u hrabiego Alfreda Potockiego. Matka kompozytora była Polką.

W wieku dziewięciu lat wraz z orkiestrą Czernego, Leszetycki odegrał swój pierwszy koncert we Lwowie. Rok później rodzina kompozytora przeniosła się do Wiednia. W mieście wielkich klasyków, Beethovena i Mozarta, Leszetycki zaczął pobierać nauki u nauczyciela swojego ojca, pianisty Carla Czernego. W sztukę komponowania wdrażał młodego Teodora Simon Sechter. Zaledwie w wieku 14 lat Leszetycki sam został nauczycielem. W stolicy Austrii młody kompozytor zaczął tworzyć również swoją pierwszą operę „Die Brüder von San Marco”, której jednak nie skończył.

W 1852 roku Leszetycki przeprowadził się do Rosji, gdzie zaprzyjaźnił się z Antonem Rubinsteinem, mistrzem koncertów na dworze siostry cesarza Rosji Mikołaja I Romanowa, wielkiej księżny Heleny. Mając na swoim koncie wiele wybitnych kompozycji, Leszetycki w 1878 roku powrócił do Wiednia. Znaczną ilość czasu spędzał tam ze swoim przyjacielem, znanym muzykiem Johannesem Brahmsem. Pięć lat później w Mannheimu wystawiona została jego druga opera pt. „Die erste Falte”.

Z biegiem lat Teodor Leszetycki porzucił występy publiczne, a coraz większą uwagę zaczął poświęcać swoim uczniom. Jak sam mawiał, nie trzymał się jasno jednej metody nauczania. Znaczące było dla niego, aby przekazać swoim słuchaczom „jak opracować dany utwór muzyczny”. Najważniejszymi zasadami Leszetyckiego było również dbanie o detale, pracowitość, pilność, dokładność i przede wszystkim koncentracja nad własnymi myślami. W swoich wspomnieniach Ignacy Paderewski pisze: „Mogłem się od Leszetyckiego bardzo dużo nauczyć (…) nauczyłem się w końcu, jak powinno się pracować.. to  jest dla każdego artysty najważniejsze.. Metoda Leszetyckiego jest bardzo prosta. Jego uczniowie uczą się jak wyciągnąć z instrumentu piękny dźwięk i tworzyć muzykę, nie hałas.” Jedna z uczennic Leszetyckiego, Annette Hullah twierdziła, że jej nauczyciel miał dość „krzepką naturę“. Salon Leszetyckiego był zawsze wypełniony rządnych wiedzy żaków, a on sam, mimo kilku godzin snu zdawał się być zawsze „świeży i rześki” do pracy. Teodor Leszetycki był także osobą żywiołową. W liście do swojego przyjaciela, adwokata Dr. Hansa Vaniczka dotyczącym problemów z podatkami pisał: „Jestem we wściekłym nastroju i mam ochotę wszystkich uczniów posłać do diabła.”

W ostatnich latach Leszetycki podupadł na zdrowiu. Pomimo wyjazdów do sanatorium i kurortów zmarł 14 listopada 1915 r. Pochowany został na Cmentarzu Centralnym Wiednia.

Podczas swojej trwającej ponad 60 lat pracy, pod okiem mistrza Leszetyckiego, wykształciło się ok. 1200 uczniów, między innymi Ignacy Jan Paderewski i Mark Hambourg. Teodor Leszetycki stworzył ponad 1000 dzieł oraz dał wiele koncertów. W 1932 r jedna ze znajdujących się w 18. Dzielnicy Wiednia ulic nazwana została Leschetizkygasse.

Do jego długoletnich przyjaciół należał także adwokat sądowy z Wiednia, dr Hans Vaniczek. Był on również prywatnym doradcą finansowym Leszetyckiego, który wspierał go często w krytycznych sytuacjach. Obszerna korespondencja pomiędzy Leszetyckim i Vaniczkiem znajduję się dzisiaj w posiadaniu rodziny dr Dorothei, prawnuczki Vaniczka i dr Heinza Schreibera w Wiedniu. Ten ostatni zostawił niektóre fragmenty listów Leszetyckiego do Vaniczka.

Podczasu wykładu zostały również przedstawione różne przykłady muzyczne bohatera wieczora.

Po wykładzie odbyła się dyskusja, w czasie której referentka mogła odpowiedzieć na dodatkowe pytania dotyczące działalności i życia dzisiaj mało znanego a tak ważnego kompozytora i pianisty.

Logo de kolor300DPI

Kontakt

Polska Akademia Nauk
Stacja Naukowa w Wiedniu
Boerhaavegasse 25

1030 Wien - Österreich
Telefon: + 43 1 713 59 29

Fax: + 43 1 713 59 29 550
Mail: office@viennapan.org
Impressum

Kalendarz

Pn Wt Śr Cz Pt So N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Dojazd

© 2016 PAN - All Rights Reserved
DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd