Wiener Theaterkunst in der Kopernikusstadt Thorn

Dr. hab. Marek Podlasiak

W dniu 21 maja 2012 w Sali Jana III Sobieskiego PAN Stacji Naukowej w Wiedniu odczyt w ramach cyklu „Wykłady Kopernikańskie” wygłosił dr hab. Marek Podlasiak z Instytutu Germanistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W wystąpieniu zatytułowanym „Wiener Theaterkunst in der Kopernikusstadt Thorn/Toruń” referent przedstawił dzieje sceny dramatycznej w tym mieście oraz jej związki z Wiedniem m.in. występy artystów scen wiedeńskich, austriacki repertuar i projekt architektoniczny gmachu teatru. Wykład ilustrowany był unikalnym materiałem ikonograficznym.

Po raz pierwszy zespół aktorów austriackich „Wienerischen Comoedianten” gościł w Toruniu w roku 1701 lub 1717 ze sztuką Williama Szekspira „Król Lear”. Jest to jednocześnie najwcześniejszy ślad wskazujący na wykonywanie repertuaru szekspirowskiego w grodzie Kopernika. W XVIII stuleciu miasto nie dysponowało odrębnym budynkiem teatralnym. W latach 1724-1756 dramaty wystawiano w Domu Weselnym (później Hotel Sanssouci, Hotel de Varsovie). W XIX stuleciu dla potrzeb lokalnej sceny wzniesiono klasycystyczną kamienicę przy Rynku Staromiejskim (zburzona w latach 80. XIX).

Nowy budynek teatru w Toruniu powstał w roku 1904. Projekt gmachu zlecono słynnym architektom wiedeńskim: Ferdinandowi Fellnerowi i Hermannowi Helmerowi. Referent podkreślił, że firma Fellner&Helmer do roku 1919 wybudowała łącznie 48 teatrów w 35 miastach europejskich oraz wiele hoteli i reprezentacyjnych gmachów, jak chociażby Pałac Lanckorońskiego w Wiedniu. Wśród budynków teatralnych warto wskazać m.in. na Wiener Volkstheater, operę w Grazu, teatry: w Salzburgu, Hamburgu, Fürth, Karlowych Warach (Karlovy Vary, Karlsbad), Cluj-Napoca (Klausenburg), Wrocławiu i Cieszynie. Pierwotna fasada toruńskiego gmachu wykazywała wyraźne wpływy baroku i rokoko. Teatr dysponował widownią na 800 siedzących i stojących miejsc. Ze względu na uwarunkowania polityczne przez kilkanaście lat był wyłącznie sceną niemiecką. Obok dramatów prezentowane były tu także przedstawienia operowe oraz operetki.

Jak zaznaczył dr hab. Podlasiak, na rok 1920 datuje się powstanie pierwszego profesjonalnego zespołu polskiego, który swoją działalność zainaugurował 28 listopada przedstawieniem „Zemsty” Aleksandra Fredry. Na spektaklu obecny był ówczesny premier Wincenty Witos. Na polskiej scenie nadal obecny był austriacki repertuar dramatyczny oraz dzieła wielkich kompozytorów m.in. Mozarta i Straussa.
W roku 1939 po wizycie Goebbelsa z powodów ideologicznych podjęto przebudowę gmachu. Wnętrze zaopatrzone zostało w centralną lożę oraz dwie boczne. Z fasady usunięto ornamenty, w roku 1941 z dachu usunięto także dwa postumenty, na których znajdowały się wyobrażenia orłów. W czasie II wojny światowej w budynku wystawiano niemieckojęzyczne opery i operetki, m.in. repertuar mozartowski. Teatr polski ponowił swoją działalność w czerwcu 1945 roku. Szczególnie zasłużoną postacią stał się Wiliam Horzyca, reformator oraz inscenizator teatralny. Toruński teatr nosi dziś jego imię.

Zwieńczeniem wystąpienia dra hab. Marka Podlasiaka był koncert młodych skrzypków. Krzysztof Kokoszewski zagrał Adagio z Sonaty I g-moll (BWV 1001) Jana Sebastiana Bacha oraz Kaprys nr 23 Niccolò Paganiniego. Następnie zabrzmiał Duet na dwoje skrzypiec op. 148 Ludwiga Spora w wykonaniu Anny Gutowskiej i Krzysztofa Kokoszewskiego.

Alina Mazur

Logo de kolor300DPI

Kontakt

Polska Akademia Nauk
Stacja Naukowa w Wiedniu
Boerhaavegasse 25

1030 Wien - Österreich
Telefon: + 43 1 713 59 29

Fax: + 43 1 713 59 29 550
Mail: office@viennapan.org
Impressum

Kalendarz

Pn Wt Śr Cz Pt So N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

Dojazd

© 2016 PAN - All Rights Reserved
DMC Firewall is a Joomla Security extension!