Deutsch und die Umgangssprachen der Habsburgermonarchie

Konferencja

W dniach 15-16 listopada w PAN-Stacji Naukowej w Wiedniu odbyła się konferencja naukowa „Deutsch und die Umgangssprachen in der Habbsurgermonarchie” (Niemiecki i języki potoczne w monarchii habsburskiej), która została zorganizowana we współpracy z Instytutem Germanistyki Uniwersytetu Rzeszowskiego. Licznie zgromadzonych gości powitali: dr Ewa Cwanek-Florek z Uniwersytetu Rzeszowskiego (opiekun naukowy konferencji) i dyrektor Stacji, prof. Bogusław Dybaś. W trakcie sesji 15 referentów z Austrii, Czech, Polski, Słowacji i Słowenii przedstawiło najnowsze wyniki badań, dotyczące sytuacji poszczególnych języków w monarchii naddunajskiej.                

Pierwszego dnia wygłoszono 9 referatów, które poświęcone były m.in. wspólnym dla wszystkich krajów dawnych Austro-Węgier wyrażeniom i leksemom, podważeniu legendy o wielojęzyczności jako głównej przyczynie upadku monarchii Habsburgów czy problemom komunikacji pomiędzy różnymi warstwami społecznymi (m.in. wiedeńskim mieszczaństwem a  jego służbą, którzy z oczywistych względów mówili różnymi językami) tego wielonarodowościowego państwa. Z kolei badacze z Uniwersytetu Rzeszowskiego dokonali niezwykle dokładnej analizy zapożyczeń językowych w prasie galicyjskiej przełomu XIX i XX w. Dwa kolejne referaty omawiały rozwój języka ukraińskiego, który z jednej strony dzięki wysiłkom językoznawców wzbogacił się w tym czasie o liczne wyrażenia abstrakcyjne, a z drugiej stał się jednym z narzędzi walki o narodową świadomość, czego wyrazem była m.in. swoista „wojna” na geograficzne nazwy między Ukraińcami a Polakami. Szczególną uwagę publiczności wzbudziły dwa wystąpienia. Pierwsze mgr Clary Reiter było poświęcone pozycji tłumaczy z polskiego i rosyjskiego na dworze cesarskim w XVII w., przy czym badaczka zwróciła przede wszystkim uwagę na miejsce i pozycję tych dworzan w ceremoniale dyplomatycznym. W drugim dr Liliana Madelska przedstawiła stopień znajomości polszczyzny u zamieszkałych w Żywcu Habsburgów, koncentrując się przede wszystkim na zarejestrowanych przez telewizję wypowiedziach ostatniej przedstawicielki tej gałęzi rodu, śp. Marii Krystyny von Habsburg. Badaczka udowodniła, że księżna, m.in. dzięki zabawom z polskimi dziećmi, bardzo dobrze opanowała reguły gramatyczne języka polskiego.                                                                                                                                     

Drugiego dnia wygłoszono 6 referatów, z których dwa były poświęcone niemieckim wyspom językowym na terenie dzisiejszej Słowenii i Słowacji. Do tej tematyki nawiązał referat przedstawiający zapożyczenia z różnych języków w dialektach bawarskich, które opisano w ramach prac nad Wörterbuch der bairischen Mundarten in Österreich (Słownik dialektów bawarskich w Austrii). Z dużym zainteresowaniem spotkały się wystąpienia dotyczące rozwoju przedmiotu „Język niemiecki” w szkołach imperium za panowania Marii Teresy i Józefa II. (wbrew pozorom ujednolicenie sposobu nauczania niemczyzny przyczyniło się do lepszego poznania języków mieszkańców monarchii czy założenia państwowych instytutów osób głuchoniemych), czeskiej terminologii winiarskiej czy rozwoju słoweńskiego, języka stosunkowo małej grupy narodowościowej, która była w stanie obronić swoją niezależność w starciu z większymi narodami.                                                             

Zdaniem wszystkich uczestników sesja była niezwykle intersująca, czego wyrazem były pytania licznie zgromadzonej publiczności. Powszechnie formułowano życzenie kontynuacji tej tematyki w ramach różnorodnych sesji w kolejnych latach.       

Tadeusz Skwara

fot.: Adam Jaskot

Logo de kolor300DPI

Kontakt

Polska Akademia Nauk
Stacja Naukowa w Wiedniu
Boerhaavegasse 25

1030 Wien - Österreich
Telefon: + 43 1 713 59 29

Fax: + 43 1 713 59 29 550
Mail: office@viennapan.org
Impressum

Kalendarz

Dojazd

© 2016 PAN - All Rights Reserved
DMC Firewall is a Joomla Security extension!