Budowanie mostów. Daniel Ernst Jabłoński w Europie wczesnego Oświecenia

Dyskusja panelowa

27 maja 2013 r. w ramach Forum Dyskusyjnego Konrada Celtisa w zborze reformowanym przy Dorotheergasse 16 w Wiedniu odbyła się dyskusja pt. „Budowanie mostów. Daniel Ernst Jabłoński w Europie wczesnego Oświecenia”. Polemikę zorganizowano w miejscu, gdzie od 12 maja do 31 czerwca br prezentowana była wystawa pod nazwą której odbyła się dyskusja.
Przybyłych przywitał gospodarz obiektu pastor Johannes Langhoff.
Po nim wystąpił moderator panelu prof. Bogusław Dybaś (Dyrektor Stacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk w Wiedniu). Przedstawił on gości zaproszonych do dyskusyjnego stołu: prof. dr. Joachima Bahlcke (Stuttgart), prof. dr. Jana Harasimowicza (Wrocław), prof. dr. Wojciecha Kriegseisena (Warszawa) i prof. dr. Karla Schwartza (Wiedeń).
Prof. Bahlcke opowiedział o Danielu Erneście Jabłońskim teologu i uniwersalnym uczonym aktywnym w wielu dziedzinach. Przypomniał o jego biografii i znaczeniu w historii, jako osoby będącej pośrednikiem pomiędzy Europą wschodnią, środkową a zachodnią, o którym pisano „szlachetny uczony, wysoko ceniony (…) za bogobojność, uczoność i umiarkowanie”.
Prof. Dybaś zauważył, że mimo wielkiej roli, jaką odegrał Jabłoński, w odróżnieniu od swoich przodków, nie był on tak sławny.
Profesor Kriegseisen opowiedział o kontekście historycznym, epoce, w której żył i aktywnie działał Jabłoński, nadworny kaznodzieja księcia elektora Fryderyka III Hohenzollerna. Wziął on pod swoją opiekę pruskich ewangelików-reformowanych, którzy w 1718 roku wybrali go do swojego zboru, a w 1729 roku mianowali superintendentem.
Profesor Harasimowicz podkreślił rolę Jabłońskiego jako mediatora. Za wyjątkowe uznał też stanowisko takich Uniwersytetów jak Oldenburg, Viadrina czy Leopoldina oraz powstanie podwójnych (katolickiego i protestanckiego) fakultetów teologicznych.
Prof. Karl Schwartz zaznaczył, że Wrocław nie był jedynym uniwersytetem, gdzie funkcjonowały równocześnie dwa fakultety teologiczne. Podkreślił, że Jabłoński był europejską osobowością na miarę Komeniusza (Jan Amos Komensky) czeskiego pedagoga, filozofa, reformatora i myśliciela protestanckiego, który był seniorem generalnym braci czeskich w latach 1648-1670.
Profesor Dybaś dodał, że ważne jest, aby określić ogólne znaczenie i obszar działalności Jabłońskiego. Jego roli jako międzynarodowego łącznika.
Profesorowie zastanawiali się nad uniwersalnością postaci Jabłońskiego, który pragnął zjednoczenia ponad podziałami. Podkreślali elastyczność jego osobowości.
Zgromadzeni przybyli na dyskusje dopytywali o szczegóły wystawy oraz o zagadnienia związane z Jabłońskim i epoką, w której żył. Pytano także, m.in. czy Jabłoński miał bezpośrednie kontakty z Austrią (Prof. Bahlcke odpowiedział, że były to jedynie kontakty dyplomatyczne).
Podsumowaując prof. Dybaś powiedział, że była to fascynująca postać i przypomniał o publikacji, wydanej w języku polskim i niemieckim: Budowanie mostów. Daniel Ernest Jabłoński w Europie wczesnego Oświecenia.

Lidia Gerc

fot.: Dr. Anna Ziemlewska

Logo de kolor300DPI

Kontakt

Polska Akademia Nauk
Stacja Naukowa w Wiedniu
Boerhaavegasse 25

1030 Wien - Österreich
Telefon: + 43 1 713 59 29

Fax: + 43 1 713 59 29 550
Mail: office@viennapan.org
Impressum

Kalendarz

Pn Wt Śr Cz Pt So N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
26
27
28
29
30

Dojazd

© 2016 PAN - All Rights Reserved
Our website is protected by DMC Firewall!