Szósty Dzień Otwartych Drzwi

W dniu 22.06.2013 Polska Akademia Nauk Stacja Naukowa w Wiedniu po raz szósty zorganizowała w współpracy z Wiener - Krakauer Kulturgesellschaft „Dzień Otwartych Drzwi”. Tym razem impreza w odbyła się pod hasłem: Lanckoroński i jego Wiedeń.

Licznie przybyłych gości, wśród których znalazł się m.in. Ambasador RP w Wiedniu  Artur Lorkowski, przywitał dyrektor Stacji prof. Bogusław Dybaś.
Przedstawił on pierwszą referentkę kierownik działu Malarstwa, Grafiki i Rzeźby Zamku Królewskiego na Wawelu w Krakowie dr Joannę Winiewicz-Wolską.

Dr Joanna Winiewicz-Wolska wygłosiła referat „Karol hrabia Lanckoroński i jego córka Profesoressa Karolina”. Pokazała ona, jak postrzegano wówczas Lanckorońskiego (1848-1933), m.in. przywołując wspomnienia jego córki Karoliny i jemu współczesnych. Opowiedziała o zbiorach Lanckorońskiego, które należały do najbardziej znanych prywatnych kolekcji europejskich. Tworzyły ją dzieła Rembrandta, Cranachów, włoskie malarstwo quattrocenta, zbiory sztuki starożytnej (ponad 1000) zebrane w czasie jego wypraw archeologicznych i podróżniczych, a przechowywano je i prezentowano w pałacu przy Jacquingasse w Wiedniu. Od 1902 r. pałac w Wiedniu i jego kolekcję otwierano raz do roku dla publiczności przyciągając ogromne tłumy, jednak nigdy nie sporządzono katalogu zbiorów.

Karolina urodzona w 1898 r. odziedziczyła wiele cech swojego ojca. Pokazała ona wiele hartu ducha zwłaszcza w okresie II wojny światowej, angażując się w pomoc aresztowanym przez gestapo. W 1942 r. przesłuchiwana przez szefa gestapo Hansa Krügera, dowiedziała się, że to on odpowiada za mord profesorów lwowskich w 1941 r. Jeszcze przed wojną, w 1926 r doktoryzowała się na Uniwersytecie Wiedeńskim rozprawą „Sąd Ostateczny Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej”. Była pierwszą kobietą-docentem na polskim uniwersytecie. Habilitowała się w 1935 r.

Wojna, Anschluss Austrii doprowadziły do rozproszenia kolekcji Lanckorońskiego. Jego dzieci pozostały za granicą. Część ocalałych zbiorów zmuszeni byli sprzedać. To co udało się zachować Lanckorońska przekazała polskim instytucjom kulturalnym w 1995 r. „w hołdzie dla Rzeczpospolitej”.

Kolejną referentką była Aleksandra Szymonowicz-Hren, która wygłosiła referat pt. „Śladami Karola hrabiego Lanckorońskiego w Wiedniu”, współuczestniczka projektu "Karol Lanckoroński i jego spuścizna rękopiśmienna w zbiorach Austriackiej Biblioteki Narodowej".
Karol Lankoroński urodził się w roku przełomowym dla monarchii habsburskiej, kiedy Franciszek Józef wstąpił na tron Austro-Węgier. Zamieszkał w Wiedniu, jednak jego adres ulegał zmianom.

Dom jego rodziców znajdował się za Schenkenstr. 51, w dzisiejszej 1. dzielnicy. W 1874 r., po śmierci ojca, Lanckoroński zamieszkał przy Riemergasse 8 (w 1902-03 zastąpiono go nowym budynkiem). Dzięki fotografiom Augusta Stauda, częstego gościa Lanckorońskiego, wiemy jak wyglądał portal i wnętrza tego domu.
W 1878 r. Lackoroński ożenił się z Marią Salm Reifferscheidt. Odziedziczył też po ojcu i wuju dużą kolekcję sztuki, którą wzbogacał własnymi zakupami i zdobyczami z podróży. (M.in. w 1882 r. wraz z Otto Bendorfem do Azji Mniejszej).

W 1882 r. przeprowadził się na Wasagasse 6 w 9. dzielnicy, do okazałego domu w strefie Ringu.
Lanckoroński, podobnie jak Lichtensteinowie, czy Czernisowie postanowił m.in. dla rozrastającej się kolekcji w latach 1892-94 wznieść pałac na działce w 3. dzielnicy przy Jacqunisgasse graniczącej z Ogrodem Botanicznym (zniszczony w czasie bombardowania w 1945 r., a jego ruinę uprzątnięto w 1960 r.). W 1892 r. ożenił się Lanckoroński z Franciszką von Attems. Wówczas też zlecił budowę domu w stylu toskańskiej willi w ówczesnej pozamiejskiej części Ober St. Veit. Zmarłej rok po ślubie ukochanej żonie ufundował hrabia tablicę pamiątkową w tutejszej kaplicy, a dom przekazał na cele społeczne (ob. klasztor karmelitanek).

Do naszych czasów nie zachowało się zbyt wiele śladów świetności rodziny Lanckorońskich. Projekt, nad którym są prowadzone prace ma wnieść – jak mówi referentka – więcej światła na spuściznę Lanckorońskich, aby uniknąć sytuacji z 1984 r., kiedy Edgar Haider napisał „Lanckoroński? Ani dla Austrii ani dla jej kultury nie ma wzmianki w specjalistycznych leksykonach tego nazwiska”.

Po wykładzie Aleksandry Szymanowicz-Hren prof. Dybaś przedstawił Adama Korczyńskiego z Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, który otworzył wystawę fotograficzną „Lanckoroński i jego Wiedeń” (ze zbiorów fototeki Lanckorońskich z Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie). Opowiedział on o zaprezentowanych na planszach obiektach i zachęcił wszystkich do zapoznania się z wystawą.

Po krótkiej przerwie odbył się koncert artystów z krakowskiej „Piwnica pod Baranami”. Wystąpili Agata Ślazyk (śpiew), Maciej Półtorak (śpiew), Tomasz Kmiecik (śpiew i fortepian), Agata Półtorak (skrzypce), Marek Michalak (puzon).

Lidia Gerc

 

fot.: Dr. Anna Ziemlewska

Logo de kolor300DPI

Kontakt

Polska Akademia Nauk
Stacja Naukowa w Wiedniu
Boerhaavegasse 25

1030 Wien - Österreich
Telefon: + 43 1 713 59 29

Fax: + 43 1 713 59 29 550
Mail: office@viennapan.org
Impressum

Kalendarz

Pn Wt Śr Cz Pt So N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
26
27
28
29
30

Dojazd

© 2016 PAN - All Rights Reserved
DMC Firewall is a Joomla Security extension!